|
Teknik Servis
BİLGİSAYAR NEDİR?
Bilgisayar, kullanıcıdan aldığı
verilerle mantıksal ve aritmetiksel işlemleri yapan; yaptığı
işlemlerin sonucunu saklayabilen; sakladığı bilgilere istenildiğinde
ulaşılabilen elektronik bir makinedir.
Bu işlemleri
yaparken veriler girilir, işlenir, depolanabilir ve çıkışı
alınabilir. Bilgisayar işlem yaparken hızlıdır, yorulmaz, sıkılmaz.
Bilgisayar programlanabilir. Bilgisayar kendi başına bir iş yapmaz.
Giriş:
Kişi tarafından veya
bilgisayar tarafından sağlanan verilerdir. Bu veriler, sayılar,
harfler, sözcükler, ses sinyalleri ve komutlardır. Veriler giriş
birimleri tarafından toplanır.
İşlem:
Veriler insanların
amaçları doğrultusunda, programın yetenekleri ölçüsünde işlem
basamaklarından geçer.
Bellek:
Verilerin saklandığı
yerdir. Giriş yapılan veriler, işlenen veriler bellekte saklanır.
BİLGİSAYAR
DONANIMI
Gözle görülen
ve dokunulabilen parçalar bilgisayar donanımını oluşturur.
Genellikle, bilgisayar donanımı beş bölümden oluşur.
1. Merkezi İşlem Birimi-MİB
(Central
Processing Unit-CPU): Bu, bilgisayarın çalışmasını düzenleyen ve
programlardaki komutları tek tek işleyen birimdir. İşlem hızına göre
çeşitli modelleri vardır: Pentium işlemci, 80486, 80386, 80286,
8088, 8086.
Merkezi İşlem
Birimi, Aritmetik ve Mantık Birimi ile Kontrol Ünitesinden oluşur.
Aritmetik ve Mantık Birimi (Arithmetic
& Logic Unit -ALU) : Dört işlem, verilerin karşılaştırılması,
karşılaştırmanın sonucuna göre yeni işlemlerin seçilmesi ve
kararların verilmesi bu birimin görevidir.
Kontrol
Ünitesi ( Control Unit -CU) :
Işlem akışını düzenler, komutları yorumlar ve bu komutların yerine
getirilmesini sağlar.
2. Ana Bellek  (RAM
- Random Access Memory- Rastgele Erişimli Bellek): Programların ve
verilerin kullanıldıkları zaman geçici olarak depolandıkları yerdir.
MİB'de işlemler yapılırken ana bellekte saklanan veriler kullanılır
ve işlenen veriler (bilgi) RAM bellekte tutulur. Elektrik
kesildiğinde ana bellekteki veriler kaybolur. Birimi megabayt
(MB)'dır. PC'lerde 8, 16, 32, 64 MB bellekler kullanılmaktadır.
Veri Birimi BYTE'dır.
Bir Byte 8 Bittir.
1 Bit 0 ya da
1'den
(kapalı devre=0, açık devre=1) oluşur.
1 BYTE 1
karakter'dir.
1024 BYTE = 1
KiloByte'dır. (KiloByte = KB)
1024 KB = 1
MegaByte'dır. (MegaByte = MB)
1024 MB = 1
GigaByte (GigaByte = GB)
1024 GB = 1
TeraByte (TeraByte = TB)
RAM BELLEK
"Random Access Memory": Rastgele erişimli bellektir.
Istenilen bölgesine bilgi depolanabilir, silinebilir, okunabilir,
değiştirilebilir. Yalnız elektrik kesintisi veya makineyi kapatma
durumunda tüm bilgiler silinir. 1 MB, 4 MB, 8 MB, 16 MB, 32 MB, 64
MB,...
3. Dış Bellek
Birimleri 
(Secondary Memory Devices - İkincil Bellek Araçları): Verilerin
kalıcı olarak saklandığı yerdir. Dış bellek birimleri sabit diskler,
disketler, CD'ler ve teyplerdir. Günümüzde birimi giga byte
(GB)'dır. PC'lerde 2.1, 3.2 GB harddiskler kullanılmaktadır.
4. Giriş
Birimleri (Input Devices):
Bilgisayarlara veri girmekte kullanılan araçlardır. Klavye, fare,
disket, harddisk, joystick, tarayıcı (scanner), mikrofon, ekran (dokunmatik),
CD, barkod okuyucu ...
5. Çıkış
Birimleri (Output Devices):
Bilgisayarda elde ettiğimiz dosyaların çıkışlarını görmek için
kullanılan birimlerdir. Ekran, yazıcı, datashow ...
ÇEVRE BİRİMLERİ
Çevre
birimleri genellikle dört grupta sınıflandırılır: Giriş birimleri,
Çıkış birimleri, İletişim birimleri ve Müzik birimleridir.
1. Giriş
Birimleri
Klavye (keyboard):
Üzerinde
harfler, sayılar, işaretler ve bazı işlevleri bulunan tuşlar vardır.
Q Klavye ve F
Klavye (Türkçe Daktilo Klavyesi) olmak üzere iki şekilde
sınıflandırılabilir.
q Türkçe klavye 179
f Türkçe klavye 440
Klavye üzerinde numaralar, Kilitler (Caps Lock: Bir kez basıldığında
sürekli büyük harf yazar. İkinci kez basıldığında sürekli küçük harf
yazar, Num Lock, Scroll Lock), Özel Tuşlar (Alt, Shift, Control, Alt
Gr).
Işıklı kalem (light
pen):
Çizgisel (bar)
kodları okumada, şekil çizme ve elyazısı yazmada kullanılır.
Grafik masası: 
Özel bir kalem
kullanarak ekranda yazı ve şekillerin gözükmesini sağlayan küçük
kare biçiminde masa
Dokunma ekranları (touch
screen):
Ekranda
gözüken komut üzerine parmak ile dokunduğunda o komutun çalışmasını
sağlayan ekran tipidir.
Joystick:
Genellikle
oyun oynamak için kullanılır. Üzerinde bulunan tuşlarla
çalıştırılarak bilgisayara komut verilmesi sağlanır.
Fare (mouse):
Ekranda
gözüken imleç  yardımıyla
komut girişi yapmaya yarar. Farenin çevre birimi olarak
kullanılmasıyla işaretleme, tıklama ve sürükleme yapılarak işlemler
yaptırılır.
İmleç: Farenin ekran üzerinde
nerede olduğunu gösterir.
Tıklama: Farenin sol
tuşuna bir kez basılmasıdır.
Çift Tıklama: Farenin
sol tuşuna kısa aralıklarla iki kez tıklanmasıdır. Bir simgeye
yüklenen işlevinin yerine
getirilmesini sağlar.
Sürükleme: Farenin sol
tuşunu basılı tutarak imlecin yerinin değiştirilmesidir.
Tarayıcı (Scanner)
 Resim,
grafik ve önceden yazılmış yazıları bilgisayar ortamına aktarmakta
kullanılır. 300x600 dpi, 600x600 dpi, 600x1200 dpi, 600x2400 dpi ...
Optik karekter okuma (Optic Character Reader-OCR)
CD-ROM
sürücü (Compact Disk-Read Only Memory )
 Son
yıllarda yaygın olarak kullanılmaya başlanan veri depolama
birimidir. 650 MB ...
Bir
CD'de 24 Ciltlik bir ansiklopedideki yazılar, resimler, video
klipler, animasyon ve sesler saklanabilir. Bir program yüklerken
20-40 disketin takılıp çıkarılması yerine CD-ROM'lar tercih edilir.
CD-ROM'lar özellikle çok büyük yer kaplayan çoklu ortamlarda (multimedia=ses+video+resim+animasyon)
yazılmış yazılımlar için zorunludur.
CD-ROM
üzerindeki bilgiler günümüzde değiştirilememektedir. CD-ROM'lara
bilgi yazmak için, yazılabilir.
CD-ROM'lar kullanılarak CD-ROM yazıcılarla kopyalama yapılmaktadır.
CD_ROM
sürücülerde müzik CD'leri de dinlenebilir.
Bir CD
sürücü alırken veri transfer hızının büyük olanlar tercih
edilmelidir. Günümüzde yaygın olarak 32 Hızlı CD-ROM sürücüler
satılmaktadır.
1
CD-ROM'a 650 MB veri depolanabilir. Son yıllarda yapılan
çalışmalarla CD-ROM'lara daha fazla veri depolama olanağı da
çıkmıştır.
1 MB
kalın bir roman kadardır (resimsiz). 1 CD-ROM'a 20 cilt
kalınlığındaki bir ansiklopedi depolanmaktadır. Bu ansiklopediler
ses, resim, video görüntü, animasyon ve grafik (multimedya)
özellikleri de içermektedir.
Disketlere ve harddiske veriler magnetik olarak kaydedilirler.
Verilerinizin bozulmaması için disketlerinizi magnetik ortamdan uzak
tutunuz.
CD-ROM'lardaki veriler optik olarak kaydedilirler. Kolay
bozulmazlar.
CD-ROM'lardaki verilerin korumak için çizilmemesine dikkat etmek
gerekir.
CD-ROM
sürücü varsa hard diskten sonraki en son sürücünün adını alır.
Örneğin: Hard Disk C ve D ise, CD-ROM sürücü E ile belirtilir.
Bunların
yanında Laser Disk Sürücüsü, video, kamera, mikrofon, televizyon ve
radyo'da giriş birimi olarak kullanılmaktadır.
2. Çıkış Birimleri
Disket sürücü (disk
driver)
 Hem
giriş hem de çıkış birimidir. Disket denilen magnetik ortama veri
yazılabilen ve üzerindeki verileri okuyabilen bir birimdir.
 Disket
verileri magnetik ortamda saklar. Disketlerin kullanımı ve taşınması
kolaydır. Veri taşımakta ve yedekleme amacıyla kullanılırlar.
Disketlere veriler kopyalanabilir, eklenebilir, silinebilir,
değiştirilebilir.
 Disketlerdeki
verilerin bozulmaması için; disketlerin magnetik ortamdan, sıcaktan,
soğuktan, nemden, güneş ışınlarından uzak tutmak gerekir.
Bozulan disketler
Windows 95 programında scandisk programı kullanılarak
kurtarılabilir. (Başlat-Programlar-Donatılar-Sistem Araçları-Scandisk)
1 yüksek yoğunluklu (HD-High
Density) disketin boyu 3.5 inç (=8.89 cm)'dir.
Disketin yazılabilir
ve silinebilir olması için disketin açma kapama düğmesinin kapalı
olması gerekir. Disketin kayan penceresi hiç bir zaman
açılmamalıdır.
Disket sürücü için A
harfi kullanılır. İkinci disket sürücü veya sanal disket sürücünün
adı da B'dir.
Bir 3.5 inç'lik yüksek
yoğunluklu (High Density kısaca HD diye gösterilir) disket 1.44 MB
veri alır.
720 KB veri alan 3.5
inçlik disketler de eski disket sürücülerle kullanılmaktadır.
Daha önceki yıllarda,
5.25 inçlik yüksek yoğunluklu disketler 1.2 MB veri disketlerle, 180
KB ve 360 KB veri alan disketler de kullanılmaktaydı.
Disketlerin
kullanılabilmesi için biçimlenmesi (formatlanması) gereklidir.
Formatlama disketi iz ve sektörlere bölerek bilgisayarın kullanımına
hazır hale getirmektir.
Ekran-Monitör
: Hem
giriş hem de çıkış birimi olarak kullanılır. Giriş ve çıkış
birimlerinden gelen verilerin sonuçlarının ekranda gözükmesini
sağlar.
Bilgisayarla kişi arasında iletişi sağlar.
Bir text
ekranın genişliği 80 karakter, boyu 25 satırdır.
Grafik
ekranda pikseller (nokta) bulunur. Bir ekranda ne kadar çok piksel
varsa ekranın çözünürlüğü artar. 640 x 480 piksel, 800 x 600 piksel,
1024 x 768 piksel gibi. Ekranın kaliteli olmasının çok büyük önemi
vardır.
Ekranlardan titreşimsiz ve az radyasyonlu olanları tercih
edilmelidir. Ekranların boyutu, 14 inç, 15 inç, 17 inç, 20 ve 21 'dir.
Genellikle ucuz olduğu için 14 inçlik ekranlar kullanılmaktadır. 1
MB, 2MB, 4 MB bellekli ... ekran kartları bulunmaktadır.
Ekrandalardaki görüntü netliği noktalar arasındaki uzaklıkla
ilgilidir. İki nokta arasındaki uzaklık ne kadar azsa o kadar iyi
görüntü elde edilir. Ekrandaki noktalar arası uzaklığı 0.28 mm ve
daha az olanlar tercih edilmelidir.
Non
Interlaced monitörler daha az
VGA (Video Graphich Adaptor) 640*480 16 renk ekran
sVGA (Super Video Graphich Adaptor)
16 renk : 4 bit renk
256 renk: 8 bit renk, 640 * 480, 512 K bellek
65 536 renk: 16 bit renk , 1024 * 768, 2 MB bellek
16 777 216 renk: 24 bit renk, 1280 * 1024, 4MB bellek
Sabit (Hard)
Disk Sürücü
Sabit
disk sürücü, bilgisayarın bilgi depolamak için kullandığı en temel
birimdir. Sabit disk kapalı bir kutu içinde bilgisayarın içinde
bulunmaktadır. Sabit disk sürücü, verileri bir dizi dönen magnetik
yapraklarda magnetik olarak saklar. Her magnetik yaprakta okuma ve
yazma işlemini yapan okuma yazma kafası vardır. Daha çok veri
kaydedilir. Sabit disk taşınamaz.
Sabit
disk, merkezlerinden geçen bir mil üzerine üst üste yerleştirilmiş
plaklara benzer. Bu plaklar mil ile beraber belirli bir hızda
dönerler ve bu sırada okunurlar veya üzerlerine yeni bilgiler
yazılır. Erişim hızı ve kapasitesi yüksektir.
Yazıcı (printer)
 Ekranda
gözüken bilgileri kağıt üzerine yazdırmaya yarar. Yazıcılar;
Nokta
vuruşlu yazıcı (dot matrix): 9 iğneli ve 24 iğneli olabilir. Şerit
takılarak kullanılır. Dakikada 1-3 sayfa hızında olabilirler.
Sürekli form kağıdı kullanılabilir.
Mürekkep
püskürtmeli yazıcı(ink jet): Dakikada 1-8 sayfa basabilir. Kartuş
takılarak kullanılır. Renkli çıkış alınabilir. 300 dpi -
lazer
yazıcı (laser): 300 dpi- , dakikada 4, 8, 12 ... sayfa baskı, toner
kullanılır.
LCD Panel (Liquid
Crystal Display)
Bilgisayara bağlanılarak kullanılır. Bilgisayar ekranında
gözükenleri duvara yansıtmak amacıyla tepegözün üzerine konulur.
Ekranda gözükenler duvarda veya perdede geniş olarak görünür.
Kulaklık
ve Hoparlör
Bilgisayar tarafından üretilen veya kaydedilmiş sesleri duymak için
kullanılır.
Ses Kartı: CD kalitesinde, 16 bitlik, ses alabilmek için kullanılır.
Ses kartları sayesinde ses kayıtı aypılabilinir.
Video 
Bilgisayar
tarafından üretilen görüntü, ses, text ve diğer verileri saklamakta
kullanılır.
3. İletişim Birimleri
İletişim
Birimleri diğer bilgisayarlara ve elektronik aletlere bilgi
göndermeye ve bilgi almaya yarayan aletlerdir.
Modem:
 Telefon
hatları aracılığıyla birbirine uzak yerlerde bulunan bilgisayarlar
arasında iletişim sağlayan çevre birimidir. Modemler bilgisayar ve
telefon sinyallerini birbirine çevirir. Telefonların kullandığı
analog sinyalleri bilgisayarların kullandığı dijital sinyallere
çevirir. Aynı şekilde tersini de yapar.
Fax olarak da
kullanılabilir.
Hızları:
14440, 32 K, 56 K ...
4. Müzik Birimleri 
MIDI (Musical
Instrument Digital Interface- Müzik birimleri için Sayısal
Arabirim): Bilgisayar aracılığıyla yüksek kalitede elektronik müzik
yapmada kullanılır. Müzik yapmak için özel donanım ve yazılım
gerekmektedir. Müzik eğitiminde ve beste yapmada kullanılmaktadır.
BİLGİSAYAR
KASASI İÇİNDE BULUNAN AYGITLAR
Ana Kart:
Üzerinde temel devrelerin bulunduğu karttır. Bütün aygıtlar ve
kartlar ana karta bağlıdır.
Merkezi İşlem Birimi (MİB/CPU):
Komutların işlenmesi, aritmetik ve mantıksal işlemler yapılır.
Ana Bellek (RAM =Random
Access Memory-Rastgele Erişimli Bellek): Verilerin işlendiği ve
geçici olarak saklandığı yer.
EDO RAM,
SD RAM
Güç kaynağı:
Normal 220 Volt elektriği bilgisayarın kullanacağı volta çevirir.
CD Sürücü, Disket
Sürücü ve Disk Sürücü kablolarla ana karta bağlanır.
Genişleme Yuvaları:
Ses, v,ideo, radyo, tarayıcı, ekran, ethernet kartlarının takıldığı
yuvalardır. ISA (8 Bit), VESA (16 Bit) ve PCI (32 bit) olmak üzere
üç çeşittir.
Parelel Port (25
iğneli-dişi): Yazıcıların takılması için kullanılır.
Ekran Portu: Monitörü
bağlamak için kullanılır.
Fare ve Klavye portu:
fare ve klavyeyi bağlamak için kullanılır.
Seri Port (9 ya da 25
iğneli-erkek): Fare, modem, tarayıcıyı bağlamak için kullanılır. COM
(comunication) da denir. Genellikle, COM 1 farenin, COM 2 ise fax-modemin
bağlanması için kullanılır.
Kapasitelerine
ve Büyüklüklerine Göre
Bilgisayar
Türleri
Makro
Bilgisayarlar ( Mainframe - Ana Bilgisayar ) : Bunlar en büyük
tiplerdir. Kapasiteleri Terabyte büyüklüğündedir. Genellikle büyük
şirketlerde, bilgi işlem merkezlerinde, araştırma kurumlarında ve
üniversitelerde kullanılırlar. Aynı anda yüzlerce kullanıcı
tarafından kullanılabilirler.
Mini
Bilgisayarlar : Orta boy
bilgisayarlardır. Sığaları daha azdır. Aynı anda daha az kullanıcı
tarafından kullanılabilirler. Fiyatları düşük ve işletme masrafları
daha azdır. Orta boy işletmeler tarafından tercih edilirler.
Mikro
Bilgisayarlar (Personal Computer - Kişisel Bilgisayar - PC):
Tek kullanıcı için tasarlanmışlardır. Ofis otomasyonunda, eğitimde,
yayın işlerinde, küçük işletmelerin ticari hesaplarının ve personel
kayıtlarının tutulmasında etkin biçimde kullanılırlar.
Ağlar (Network)
Bilgisayarların birbirine bağlanmasıdır. Veriler, donanım ve yazılım
paylaşılarak maliyet düşürülür ve işler daha hızlı yapılır. Ayrıca
bilgisayarlar arası haberleşme de yapılır.
Yerel ağlar (Local
Area Network - LAN) dan başka diğer ağ türleri Geniş Ağ (Wide Area
Network-WAN), Intranet (kurum içi ağ) ve Internet (Ağların Ağı) 'dir.
Ağlarda
güvenlik sorunu vardır. Bunu çözmek için her kullanıcıya Ağ
Yöneticisi tarafından kullanıcı adı (login name) verilir. Kullanıcı
adından başka sadece kullanıcı tarafından bilinen, gerektiğinde
kullanıcı tarafından değiştirilen, başka kişilerin bilmemesine
dikkat edilen şifre (password) kullanılır.
BİLGİSAYAR
YAZILIMI
Kullanımı Serbest Olan Yazılımlar (Public Domain): Kullanımı herkese açık olan
yazılımlardır. İsteyen istediği kadar kullanabilir. İstediği kadar
kopyalayıp dağıtabilir.
Paylaşılabilir Yazılımlar (Shareware): Copyright'lı yazılımlardır.
Yalnız belirli bir süre (15 gün, 1 ay, 2 ay gibi) deneme amaçlı
olarak kullanılabilir. Sürekli kullanım hakkı için belirli bir
miktar parayı (10-40 $) kayıt ücreti olarak ödemek gerekir.
İşletim
Sistemi (Operating Sistem): Kullanıcı ile bilgisayar
arasında iletişimi sağlayan programlardır. Bilgisayar sisteminin tüm
hareketlerini denetler. Sistemde bulunan MİB, ana bellek vb.
kaynakları yönetir.
Disk
İşletim Sismtemi DOS (Disk Operating System):
Windows
(3.1, 95, 98)
Windows
NT, Windows 2000, Windows XP
MAC OS,
UNIX, LINUX …
Yararlı
Programlar: İşletim
Sistemi ile verilen format, sıkıştırma, kurtarma vb.
Aygıt
sürücüleri (Device Driver):
Çevre birimlerinin çalışması için bilgisayara yüklenen programlar.
Programlama Dilleri: Bir
işi bilgisayara yaptırmak ancak belirli kodların belirli bir sıra
doğrultusunda kullanılması ile olanaklıdır. Kullanılan bu koda
programlama dili denilir. Yazılan kaynak kod program derleyici veya
yorumlayıcı tarafından bilgisayar diline çevrilir. Programlama
dillerinden bazıları C, Pascal, Delphi, Java, Visual Basic, Visual
C…
Uygulama
Programları : Belli bir
amacı gerçekleştirmek üzere üretilmiş yazılımlardır. Örneğin, okul
yönetim sistemi programları, muhasebe programı, bilgisayar oyunları,
programlama dilleri derleyicileri vb.
Uygulama
yazılımları belirli uygulamaları çalıştırırlar. Bilgisayarın çok
amaçlı olmasına olanak tanırlar ve işlerin daha iyi yapılmasına
yardımcı olurlar. Kelime işlemci (word processor) yazılımları
mektup, günlük plan, ders notu hazırlamada; tablolama programları
öğrenci not ortalaması hesaplama, maaş bordrosu yapmada; veri tabanı
yazılımı, öğrenci bilgilerinin saklanması, bulunması, güncellenmesi,
düzenlenmesi ve rapor oluşturulmasında kullanılırlar.
Elektronik posta yazma, grafik hazırlama, masaüstü yayıncılık,
çalışma planı hazırlama, iş akışı çizimi, web sayfası oluşturma
programları da uygulama yazılımlarına örnektir.
Ticari
yazılımlar: Muhasebe,
tahmin yapm, proje yönetimede kullanılırlar.
Eğlence
yazılımları: Oyun, ekran koruyucu
Eğitim
ve Başvuru Yazılımları:
Bilgisayar Destekli Eğitim yazılımları, benzetim (simulasyon)
yazılımları, elektronik ansiklopedi, atlas.
Çokluortam (Multimedia) Yazılımları: Bilgisayar tabanlı medya ile
bütünleşik olarak hazırlanırlar. Ses, video, animasyon, resim
içerirler. Çokluortam ansiklopedileri bunlara örnektir.
Yazılımlar donanıma uyumlu ise çalışır. İşletim sistemi ile
yazılımlar uyumlu olmalıdır.
Yazılımlar disket ya da CD_ROM kullanılarak kurulur. Yazılımları
bilgisayara kurmak için ilk olarak genellikle SETUP (Windows 95
için), INSTALL (Windows 3.1 için), KUR (Türkçe yazılımlar için)
çalıştırmak gerekir.
Bilgisayar Dosyaları
Veri: harfler, sayılar,
grafikler
Bilgi: İşlenmiş veridir.
Dosya:
Saklanan verilerin veya programların ismi. Dosya ismi genellikle iki
bölümden oluşur. Birinci bölümde dosyanın adı, ikinci bölümde
dosyanın uzantısı yazılır. İki bölüm bir nokta ile birbirinden
ayrılır (dosyaadı.dosyauzantısı) Örneğin: yazılı1.doc. yazılı1 dosya
adı; doc dosya uzantısıdır. Dosya adı dosyanın içeriğine uygun
verilmelidir. Dosya uzantısını genellikle uygulama programı verir.
Dosya uzantıları genellikle üç harften oluşur. 1,2,4 harfli dosya
uzantıları da vardır. .c, .db, .html gibi.
Çalışan
dosyalar: Uzantıları exe veya com dur. Başka bir programın yardımına
ihtiyaç duymadan çalışırlar.
Kaynak
dosyalar: Çalışmadan önce makine diline çevrilmesi gerekmektedir.
Örneğin pascal programlama dilinde yazılan bir programın çalışması
için makine diline çevrilmesi gerekmektedir. Bunun içinde o dosyanın
pascal programlama dili kurallarına uygun olarak yazılıp; pascal
programlama dili derleyicisi tarafından derlenmesi gerekmektedir.
Veri
Dosyası: Üzerlerinde silme, ekleme, değiştirme yapılabilir.
İçeriklerinin çıktısı yazıcıdan alınabilir veya başka birisine
elektronik olarak postalanabilir. Yazılı1.doc. bir dökümandır. Bir
kelime işlemcide yazılmıştır. O kelime işlemci çalıştırılmadan
dökümanın içi görülemez. Kelime işlemci çalıştırıldıktan sonra içine
girilip, değiştirme, düzeltme, silme ve ekleme yapılabilir.
Yazıcıdan çıkışı alınabilir.
KULLANIM HAKKI (COPYRIGHT)
Çoğu
yazılımların kullanım hakları belirlenmiştir. Yazılımın kullanım
hakkı o yazılımı alan kişiye aittir. Son kullanıcı tarafından
kopyalanamaz. Dağıtılamaz. Sadece satıcı tarafından kopyalanır.
Lisans
Anlaşması ile kullanılan yazılımlar:
Satıcı ile son
kullanıcı tarafından Lisans anlaşması yapılır. Bu lisans anlaşması
yazılı olabileceği gibi, yazılım kurulurken başlangıçta da
yapılabilir.
Tek kullanıcı
için lisans sözleşmesi yapılan yazılımlar, çok kullanılıcı için
lisans sözleşmesi yapılan yazılımlar, anlaşmalı sayıda kullanıcı
için lisans sözleşmesi yapılan yazılımlar ve site lisanslı
yazılımlar vardır.
Kesinlikle:
o
Bilgisayarı başkalarına zarar vermekte kullanmayın.
o
Bilgisayarla, başkalarının işine mani olmayın.
o
Başkalarının dosyalarını karıştırmanın yollarını aramayın.
o
Bilgisayarı hırsızlık yapmakta kullanmayın.
o
Bilgisayarı yalancı şahitlikte, sahte delil hazırlamada kullanmayın.
o
Sahibinden izinsiz başkalarının bilgisayar kaynaklarını kullanmayın.
o
Başkalarının fikirlerini bilgisayarla çalıp kendinize mal etmeyin.
o Sosyal
içeriğini düşünmeden bir program yazmayın.
o
Bilgisayarı, saygı ve ilgi göstererek kullanın.
VİRÜSLER
Sabit Diskleri
virüslerden korumak gereklidir. Virüsler, genellikle bilgisayara
zarar vermek amacıyla yazılmaktadır. Bilgisayarın işleyişinin
kesilmesine, dosyaların silinmesine, sistemin yavaşlamasına yol
açar. Virüsler, disketlerde bulunan programların içinde gizlenmiş
olarak bulunur. Disket, disket sürücüye takılıp, virüslü dosya veya
disket okutulduktan ya da içindeki programlar çalıştırıldıktan sonra
bilgisayara geçer.
Virüslerden
korunmak için virüs arama ve temizleme programlarını kullanmak
gerekiyor. Her gün yeni virüsler yazılıp, dağıtılıyor. Bunun için de
bilgisayarımızdaki virüs arama ve temizleme programlarını
güncellemek gerekiyor.
Virüsler
ayrıca modemle iletişim sırasında da geçebilir. Ayrıca kopya
programlarda da virüs bulunabilir.
BİLGİSAYAR ve SAĞLIK
Bilgisayarın sağlığa
zararlarından korunma
(Kaynak: Dr. Ferruh
Yavuz, TBD bilişim Bilişim Kültürü Dergisi, Sayı 69, Haziran 1998)
Doğru oturuş
Bilgisayarın
karşısında otururken şunlara özen göstermeliyiz.
-
Masa yüksekliği
65-70 cm.
-
Yüksekliği
ayarlanabilir, sırtı bele uygun ve esnek bir ergonomik koltuk
-
Omuzlar rahat
bırakılmış
-
Dik oturulmuş ve
sırt desteklenmiş
-
Kollar yatay veya
biraz yukarıda
-
Dirsek ve eller düz
bir çizgide
-
Bacakların üst kısmı
yatay
-
Dizler 9 veya 110
derece açıda olmalı
Gözlerimizin sağlığı
için:
-
Bilgisayar
kullanmadan önce bir göz muayenesinden geçmeli, görme bozukluğu
varsa mutlaka düzeltilmeli
-
Ekrandan 45-75 cm.
uzakta oturmalı
-
Ekranın üst kenarı
ile göz hizasının aynı seviyede olmasına dikkat etmeli
-
Kağıt tutucu
kullanıyorsak bunu ekranla aynı hizada tutmalı
-
Odanın loş ışıklı,
aydınlatma 30-50 mumluk ve indirekt olmalı
-
Işık ekrana dik
açıyla gelmemeli
-
Işık yansıma ve
parlamaları önlemeli
-
15-20 dakikada bir
kısa süre gözleri uzağa odaklayarak göz kaslarının dinlenmesi
sağlanmalı.
Bunların yanı sıra:
YEDEKLEME ve DOSYA
BAKIMI
Sabit diskte
bulunan programların bir kopyasının diskete alınmasıdır. Yedekleme
işlemini yapmak için disketlere ya da CD-ROM'lara yapılabilir.
Yedekleme için arj, zip, backup programları kullanılabilir.
Genellikle az kullanılan veriler sıkıştırılarak disketlere
kopyalanır. Ayrıca çok önemli dosyalarında disketlere kopyalarının
alınması kullanıcının dosyaların bozulmasına karşı önlem alması
bakımından önemlidir.
Dosyalar,
sabit disk üzerine yazılıp silindikçe tek bir dosya fiziksel olarak
bir kaç parçaya bölünmüş olabilir. Bu da dosyayı okuma hızını
yavaşlatır. Çünkü okuma kafası dosyanın tümü üzerinde çalışırken
farklı noktalara gidip gelmek zorunda kalacaktır. Okuma hızını
artırmak ve parçalan dosyaları birleştirmek için birleştirme) DEFRAG
yapılır. Programlar-Donatılar-Sistem Araçları- Disk Birleştiricisi
çalıştırılır.
Disk üzerinde
zaman zaman farklı nedenlerden dolayı bazı dosyalar bozulabilir.
Özellikle bir dosya üzerinde çalışırken bilgisayarın düğmeden
kapatılması, elektrik voltajındaki değişikler vb. buna neden
olabilir.
Bu bozuk
programların bir kısmı kurtarılabilir. Bunun için
Programlar-Donatılar- Sistem Araçları-Scan Disk komutu kullanılır.
Kullanıcı
Arayüzü: Bilgisayar
ve son kullanıcı arasında iletişime izin verir. Bilgisayara
kullanıcıların girişlerini kabul eder ve hazırladığı çıkışları
gösterir. Yazılım ve donanımı bütünleştirir. Kullanıcın yazılımın
özelliklerini bilmesi ve bilgisayardaki ustalığı ile donanımı
kontrol etmesini sağlar. Son kullanıcının, kullanıcı ara yüzünü
anlaması verimliliği artırır.
Diyalog
Kutusu: Bilgisayar çalışırken bilgisayar bir mesaj gösterir.
 | 
